Standardy ochrony małoletnich w gabinecie Aleksandra Rudaś Usługi Neurologopedyczne „Kropka”, ul. Wojska Polskiego 18/1, 05-091 Ząbki. Obowiązują od 1 stycznia 2025 roku.

Spis treści: 1. Postanowienia ogólne · 2. Bezpieczne relacje · 3. Relacje między dziećmi, internet, wizerunek i dane · 4. Czynniki ryzyka · 5. Procedura interwencji · 6. Plan wsparcia i dokumentowanie · 7. Weryfikacja, udostępnianie, przegląd · 8. Wersja dla dzieci · Załączniki

1. Postanowienia ogólne

1.1. Najważniejsze jest dobro i bezpieczeństwo dziecka. Każde dziecko traktujemy z szacunkiem, dbamy o jego godność i prawo do ochrony przed każdą formą krzywdzenia.

1.2. Standardy wprowadzono na podstawie art. 22b i 22c ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich. Uwzględniają one charakter gabinetu: terapia indywidualna dzieci, prowadzona przez jedną osobę, często z udziałem rodzica.

1.3. Osobą odpowiedzialną za stosowanie standardów, przyjmowanie zgłoszeń, podejmowanie interwencji, składanie zawiadomień, przygotowanie ewentualnych współpracowników oraz przegląd standardów jest Aleksandra Rudaś, właścicielka gabinetu. Kontakt: biuro@centrumkropka.pl, tel. 500 240 589.

Słowniczek

• Dziecko (małoletni) – osoba poniżej 18. roku życia korzystająca z usług gabinetu.
• Rodzic – rodzic, opiekun prawny lub faktyczny dziecka.
• Terapeuta – Aleksandra Rudaś.
• Współpracownik – każda inna osoba, która w gabinecie ma kontakt z dziećmi: zatrudniona, na zleceniu, stażysta, praktykant, wolontariusz.
• Krzywdzenie – popełnienie wobec dziecka czynu zabronionego lub czynu karalnego, a także każde działanie lub zaniechanie (przemoc fizyczna, psychiczna, seksualna, zaniedbanie), które zagraża jego zdrowiu, rozwojowi lub dobru, bez względu na to, kto się go dopuszcza.
• Zagrożenie bezpieczeństwa dziecka – sytuacja, w której istnieje uzasadnione podejrzenie, że dziecko jest lub może być krzywdzone.

2. Zasady bezpiecznych relacji terapeuta–dziecko

2.1. Zasady ogólne

Terapeuta i współpracownicy:

1. Traktują dziecko z szacunkiem, cierpliwie, bez oceniania; mówią językiem dostosowanym do wieku i możliwości komunikacyjnych dziecka.
2. Słuchają dziecka i biorą pod uwagę jego sygnały, także niewerbalne – zwłaszcza u dzieci, które nie mówią lub mówią niewiele.
3. Wyjaśniają dziecku i rodzicowi, co i dlaczego będzie robione podczas zajęć.
4. Szanują prawo dziecka do odmowy udziału w ćwiczeniu; nie zmuszają go siłą.
5. Utrzymują kontakt z dzieckiem wyłącznie w celach terapeutycznych i za wiedzą rodzica.

2.2. Kontakt fizyczny podczas terapii

Niektóre metody (terapia integracji sensorycznej, terapia karmienia, masaże i ćwiczenia w obrębie twarzy i jamy ustnej, elektrostymulacja logopedyczna) wymagają dotyku. Dlatego:

1. Przed rozpoczęciem terapii terapeuta wyjaśnia rodzicowi, na czym polega kontakt fizyczny w danej metodzie, i uzyskuje jego zgodę.
2. Dotyk jest zawsze uzasadniony celem terapii, adekwatny i możliwie krótki. Dziecko jest uprzedzane, zanim zostanie dotknięte.
3. Ćwiczenia w obrębie jamy ustnej prowadzi się w rękawiczkach jednorazowych.
4. Elektrody i pomoce terapeutyczne zakłada się wyłącznie na okolice ciała przewidziane w metodzie (twarz, szyja); nie dotyka się okolic intymnych.
5. Jeśli dziecko wyraźnie protestuje, płacze lub się wycofuje, terapeuta przerywa ćwiczenie i omawia sytuację z rodzicem.
6. Rodzic może być obecny na każdych zajęciach. Gdy rodzic czeka poza salą, drzwi pozostają niezamknięte na klucz, a rodzic może w każdej chwili wejść.
7. Pomoc przy ubieraniu, rozbieraniu, korzystaniu z toalety czy przewijaniu należy do rodzica. Terapeuta pomaga tylko w niezbędnym zakresie, gdy rodzica nie ma, a dziecko tego potrzebuje.

2.3. Zachowania niedozwolone

Terapeucie i współpracownikom nie wolno:

1. Stosować wobec dziecka jakiejkolwiek przemocy fizycznej lub psychicznej: bicia, szarpania, krzyku, zawstydzania, upokarzania, ośmieszania, straszenia.
2. Dotykać dziecka w sposób niezwiązany z terapią lub mogący zostać odebrany jako nieodpowiedni.
3. Nawiązywać z dzieckiem jakichkolwiek relacji o charakterze romantycznym lub seksualnym, opowiadać dwuznacznych żartów, komentować wyglądu dziecka w sposób seksualizujący.
4. Pokazywać dziecku treści nieodpowiednich do wieku, w tym erotycznych lub przemocowych.
5. Kontaktować się z dzieckiem z pominięciem rodzica: prywatnie przez telefon, komunikatory, media społecznościowe; spotykać się z dzieckiem poza gabinetem bez wiedzy i zgody rodzica.
6. Faworyzować dziecka, obdarowywać go prezentami w tajemnicy przed rodzicem, prosić dziecko o zachowanie czegoś w tajemnicy.
7. Utrwalać wizerunku lub głosu dziecka bez pisemnej zgody rodzica (zob. pkt 3.3).
8. Palić, pić alkohol lub być pod wpływem substancji psychoaktywnych w obecności dziecka.

2.4. Kontakt z rodzicami

Z rodzicami kontaktujemy się osobiście w gabinecie, telefonicznie lub mailowo (biuro@centrumkropka.pl). Informacji o dziecku udzielamy wyłącznie rodzicom i osobom przez nich upoważnionym.

3. Relacje między dziećmi, internet, wizerunek i dane

3.1. Relacje między dziećmi

Gdy w gabinecie lub poczekalni przebywa więcej niż jedno dziecko (np. rodzeństwo, zajęcia w parze):

1. Dzieci nie mogą się wzajemnie bić, wyśmiewać, obrażać, wykluczać ani dotykać w sposób nieakceptowany przez drugie dziecko.
2. Terapeuta reaguje na każde takie zachowanie: przerywa je, rozmawia z dziećmi i informuje rodziców.
3. Jeśli zachowanie dziecka wobec innego dziecka wskazuje na możliwość krzywdzenia (np. zachowania seksualne nieadekwatne do wieku), terapeuta postępuje zgodnie z procedurą z sekcji 5 wobec obojga dzieci – zarówno tego, które doznało krzywdy, jak i tego, które ją wyrządziło.

3.2. Urządzenia elektroniczne i internet

1. Gabinet nie udostępnia dzieciom sieci Wi-Fi ani urządzeń z dostępem do internetu do samodzielnego korzystania.
2. Tablet lub komputer wykorzystywany w terapii obsługuje terapeuta; dziecko korzysta z niego wyłącznie pod nadzorem i tylko z wcześniej sprawdzonych aplikacji i materiałów.
3. Na urządzeniach gabinetu nie ma treści nieodpowiednich dla dzieci; aplikacje są dobierane do wieku.
4. Jeśli terapeuta dowie się, że dziecko ma kontakt ze szkodliwymi treściami lub niebezpiecznymi osobami w internecie (np. uwodzenie, szantaż, przemoc rówieśnicza), informuje rodzica i – gdy istnieje podejrzenie przestępstwa – postępuje zgodnie z sekcją 5.

3.3. Ochrona wizerunku

1. Zdjęcia i nagrania dziecka (w tym nagrania mowy do celów diagnostycznych) wykonuje się tylko za pisemną zgodą rodzica, określającą cel i sposób wykorzystania.
2. Nagrania diagnostyczne przechowuje się na zabezpieczonym urządzeniu terapeuty, nie przekazuje się ich osobom trzecim i usuwa po ustaniu celu.
3. Wizerunek dziecka może zostać opublikowany (strona, media społecznościowe) wyłącznie za odrębną pisemną zgodą rodzica. Nie publikuje się danych, które pozwalają ustalić tożsamość lub miejsce pobytu dziecka.
4. Rodzic może w każdej chwili cofnąć zgodę.

3.4. Ochrona danych osobowych

Dane dziecka, w tym informacje o jego zdrowiu i rozwoju, są poufne. Terapeuta przetwarza je zgodnie z RODO i Polityką prywatności, przechowuje dokumentację w sposób zabezpieczony przed dostępem osób nieuprawnionych i udostępnia informacje wyłącznie rodzicom oraz uprawnionym instytucjom.

4. Rozpoznawanie czynników ryzyka

Terapeuta zwraca uwagę na sygnały, które mogą świadczyć o krzywdzeniu. Pojedynczy sygnał nie przesądza o krzywdzeniu, ale wymaga uważności – szczególnie u dzieci, które mają trudności z komunikacją i nie mogą o krzywdzie opowiedzieć.

Sygnały fizyczne: siniaki, oparzenia, zadrapania lub urazy w nietypowych miejscach albo z niewiarygodnym wyjaśnieniem; częste urazy; zaniedbanie higieny, ubiór nieodpowiedni do pogody; wyraźne niedożywienie lub nagła utrata masy ciała; nieleczone problemy zdrowotne.

Sygnały w zachowaniu dziecka: nagła zmiana zachowania; lęk przed rodzicem lub inną osobą, niechęć do powrotu do domu; wycofanie, apatia lub nadmierna uległość; silna reakcja na dotyk, wzdrygnięcie przy zbliżeniu dorosłego; regres rozwojowy (np. moczenie się, utrata nabytych umiejętności mowy); zachowania lub wiedza seksualna nieadekwatne do wieku; samookaleczenia.

Sygnały w zachowaniu dorosłego: wypowiedzi wskazujące na stosowanie kar fizycznych; nadmierna surowość, krzyk, poniżanie dziecka w obecności terapeuty; bagatelizowanie potrzeb dziecka; opór przed pozostawieniem dziecka samego z terapeutą połączony z kontrolowaniem, co dziecko mówi; widoczne objawy nadużywania alkoholu lub substancji przy przyprowadzaniu dziecka.

Gdy dziecko samo opowiada o krzywdzie, terapeuta: słucha spokojnie i nie przerywa; mówi dziecku, że dobrze zrobiło, że powiedziało; nie zadaje pytań sugerujących ani nie wypytuje o szczegóły (to zadanie specjalistów); nie obiecuje zachowania tajemnicy; zapisuje możliwie dosłownie słowa dziecka.

5. Procedura interwencji

Zgłoszenia przyjmuje i interwencję podejmuje Aleksandra Rudaś. Każdy – rodzic, dziecko, współpracownik – może zgłosić jej podejrzenie krzywdzenia osobiście, telefonicznie lub mailowo. Jeśli zgłoszenie dotyczy samej terapeutki, można je skierować bezpośrednio na policję lub do sądu rodzinnego (Załącznik 3).

5.1. Sposób postępowania w zależności od sytuacji

Sytuacja	Co robi terapeuta
Bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia dziecka, krzywdzenie trwa	Dzwoni pod 112, zapewnia dziecku bezpieczeństwo do przyjazdu służb, nie wydaje dziecka osobie, która mu zagraża.
Podejrzenie przestępstwa (przemoc fizyczna, znęcanie się, wykorzystanie seksualne)	Składa zawiadomienie na policji lub w prokuraturze (art. 304 kpk). W przypadku przestępstw z art. 240 § 1 kk, m.in. wykorzystania seksualnego dziecka poniżej 15 lat, zawiadomienie jest obowiązkiem prawnym.
Przemoc domowa bez cech pilnego zagrożenia	Zgłasza sytuację do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ząbkach / Zespołu Interdyscyplinarnego, który może wszcząć procedurę „Niebieskiej Karty”.
Zaniedbanie dziecka lub inne zagrożenie dobra dziecka bez cech przestępstwa	Rozmawia z rodzicem i proponuje wsparcie. Jeśli sytuacja się nie poprawia lub rodzic nie współpracuje – składa do Sądu Rejonowego w Wołominie, Wydział Rodzinny i Nieletnich wniosek o wgląd w sytuację rodziny.
Krzywdzenie przez współpracownika gabinetu	Natychmiast odsuwa tę osobę od kontaktu z dziećmi, informuje rodziców dziecka, a przy podejrzeniu przestępstwa zawiadamia policję.
Krzywdzenie przez inne dziecko	Rozdziela dzieci, informuje rodziców obojga dzieci, ustala z nimi dalsze kroki; przy poważnym podejrzeniu zawiadamia sąd rodzinny lub policję.

5.2. Zasady ogólne

1. Gdy istnieje podejrzenie, że krzywdzicielem jest rodzic, terapeuta nie konfrontuje z nim swoich podejrzeń przed zawiadomieniem odpowiednich instytucji, aby nie narazić dziecka na dalszą krzywdę.
2. Gdy krzywdzicielem jest inna osoba, terapeuta informuje rodzica (niekrzywdzącego) o swoich obawach i o podjętych krokach.
3. Dziecko nie powinno wielokrotnie opowiadać o krzywdzie – przesłuchaniem zajmują się uprawnione organy.
4. W razie wątpliwości terapeuta może skonsultować sytuację anonimowo, np. pod bezpłatnym numerem 800 100 100 (telefon dla rodziców i specjalistów w sprawie bezpieczeństwa dzieci).
5. Wszystkie informacje o interwencji są poufne i udostępniane tylko instytucjom, które biorą w niej udział.

6. Plan wsparcia i dokumentowanie

6.1. Plan wsparcia dziecka

Po ujawnieniu krzywdzenia terapeuta, w miarę możliwości wspólnie z rodzicem niekrzywdzącym i instytucjami prowadzącymi sprawę, ustala plan wsparcia dziecka. Plan obejmuje:

1. działania zapewniające dziecku bezpieczeństwo, w tym zgłoszenia opisane w sekcji 5;
2. wsparcie, jakie gabinet może zaoferować – kontynuację terapii w bezpiecznych warunkach, dostosowanie zajęć do stanu emocjonalnego dziecka;
3. wskazanie rodzicowi specjalistycznej pomocy – psychologicznej, prawnej, socjalnej (np. MOPS w Ząbkach, Centrum Pomocy Dzieciom, ośrodki interwencji kryzysowej).

Jeśli w sprawie toczy się postępowanie, plan uwzględnia zalecenia sądu lub innych instytucji.

6.2. Dokumentowanie

1. Każde podejrzenie krzywdzenia i każdą interwencję terapeuta opisuje w karcie interwencji (Załącznik 1): data, opis sytuacji, możliwie dosłowne słowa dziecka, podjęte działania.
2. Karty interwencji wraz z kopiami zawiadomień przechowuje się oddzielnie od dokumentacji terapii, w zamkniętej szafce lub zaszyfrowanym pliku, z dostępem wyłącznie dla terapeuty.
3. Dokumentację przechowuje się przez 10 lat od zakończenia sprawy, a następnie niszczy w sposób uniemożliwiający odczytanie.

7. Weryfikacja osób, udostępnianie i przegląd

7.1. Weryfikacja i przygotowanie współpracowników

Przed dopuszczeniem do pracy z dziećmi jakiejkolwiek osoby (pracownika, zleceniobiorcy, stażysty, praktykanta, wolontariusza) terapeuta:

1. sprawdza, czy osoba ta nie figuruje w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (rejestr z dostępem ograniczonym) ani w rejestrze osób, wobec których Państwowa Komisja ds. przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 wydała postanowienie o wpisie; wydruk z rejestru dołącza do akt;
2. odbiera od niej informację z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie przestępstw wskazanych w art. 21 ustawy;
3. odbiera oświadczenie o państwach zamieszkania w ciągu ostatnich 20 lat (poza Polską i krajem obywatelstwa), a w razie potrzeby informację z rejestru karnego tych państw;
4. zapoznaje ją ze standardami i odbiera pisemne oświadczenie o zapoznaniu się z nimi i zobowiązaniu do ich przestrzegania (Załącznik 2).

Terapeuta uzupełnia swoją wiedzę o ochronie dzieci przed krzywdzeniem, uczestnicząc w szkoleniu co najmniej raz na dwa lata.

7.2. Udostępnianie standardów

1. Pełna wersja standardów i wersja skrócona dla dzieci są dostępne na stronie centrumkropka.pl oraz wywieszone w gabinecie.
2. Przy pierwszej konsultacji terapeuta informuje rodzica o standardach, a dziecku – w sposób dostosowany do jego wieku i możliwości – wyjaśnia, że w gabinecie jest bezpieczne i może powiedzieć, gdy coś je niepokoi.
3. Na prośbę rodzica standardy wydaje się w wersji papierowej.

7.3. Monitoring i przegląd

1. Terapeuta na bieżąco sprawdza, czy standardy są stosowane, i zbiera uwagi rodziców (rozmowa, krótka ankieta raz w roku).
2. Standardy podlegają przeglądowi co najmniej raz na dwa lata, a także po każdej interwencji, zmianie przepisów lub zmianie sposobu działania gabinetu (np. zatrudnienie współpracownika, zajęcia grupowe).
3. Z każdego przeglądu sporządza się krótką notatkę z datą i wprowadzonymi zmianami. Zmienione standardy publikuje się na stronie i w gabinecie.

8. Wersja dla dzieci

Załączniki

Załącznik 1. Karta interwencji

Imię i nazwisko dziecka, wiek
Data i godzina zdarzenia / ujawnienia
Kto zgłosił lub co zaobserwowano
Opis sytuacji (możliwie dosłowne słowa dziecka)
Podjęte działania (data, instytucja, sygnatura zawiadomienia)
Kontakt z rodzicem niekrzywdzącym (data, ustalenia)
Plan wsparcia dziecka
Data i podpis terapeuty

Załącznik 2. Oświadczenie współpracownika

Ja, niżej podpisany/-a ………………………, oświadczam, że zapoznałem/-am się ze Standardami ochrony małoletnich obowiązującymi w gabinecie Aleksandra Rudaś Usługi Neurologopedyczne „Kropka” i zobowiązuję się do ich przestrzegania.

Data ……………… Podpis ………………………

Załącznik 3. Ważne telefony

Instytucja	Telefon
Numer alarmowy	112
Komisariat Policji w Ząbkach	47 72 47 821
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ząbkach / Zespół Interdyscyplinarny	22 510 98 20
Sąd Rejonowy w Wołominie, Wydział Rodzinny i Nieletnich	22 776 21 44
Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży	116 111
Telefon dla rodziców i specjalistów w sprawie bezpieczeństwa dzieci	800 100 100
Ogólnopolski telefon dla osób doznających przemocy domowej „Niebieska Linia”	800 120 002

Postanowienia końcowe

Standardy wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2025 roku.

Aleksandra Rudaś